زخمه تا بر تار جانها می زند ... میچکد از پنجه ی شهناز، شور

مراسم نکوداشت استاد جلیل شهناز -خداوندگار تار- دیروز در فرهنگسرای ارسباران برگزار شد. در این مراسم که با حضور اساتید ، اهالی و علاقمندان موسیقی و به همت سازمان فرهنگی – هنری شهرداری تهران برگزار شد، اساتیدی چون محمدرضا شجریان، همایون خرم، منصور نریمان، محمد موسوی، حسین دهلوی، جهانشاه برومند، پری بنان (همسر استاد بنان)، داریوش پیرنیاکان، امین ا... رشیدی، اصغر شاه زدی، صدیق تعریف، کیوان ساکت، شهرام میرجلالی، سعید رودباری، علی جهاندار، علی رستمیان، حسین پرنیا، میلاد کیایی، مهدخت مخبر و ... حضور داشتند. بهروز رضوی نیز اجرای این برنامه را بر عهده داشت.

در این مراسم قطعات موسیقی توسط هنرمندان اجرا شد که از جالبترین این اجراها میتوان به اجرای تار نوجوان 11 ساله – امین عطایی – اشاره کرد.
این هنرمند نوجوان به همراهی سعید رودباری (تنبک) قطعه ای در ماهور را به زیبایی و تسلط هرچه تمام تر اجرا کرد که اجرای 10 دقیقه ای او مورد تشویق بی امان اساتید و حضار قرار گفت. به گونه ای گه اشک در چشمان اساتیدی چون محمدرضا شجریان حلقه زد.
» برای دریافت اجرای این نوجوان هنرمند اینجا کلیک کنید

در بخشی دیگر علی جهاندار با همراهی تار شهرام میرجلالی و تنبک کوشان یغمایی قطعه آوازی را در سه گاه اجرا کرد.

-----------------------------------------

در بخشی دیگر استاد محمدرضا شجریان به روی سن آمد و از دید خود به بررسی و بیان شخصیت هنری و مقام والای استاد جلیل شهناز در موسیقی معاصر پرداخت. شجریان، شهناز را استاد خود معرفی کرد و ابراز داشت 60 درصد آوازش را بر اساس نوازندگی و ساز «شهناز» آموخته است.

«درباره ساز شهناز نمي شود حرف زد. ساز شهناز را بايد شنيد. اما حال و هوايم را درباره اين ساز مي گويم. اولين آشنايي من با اين ساز به سال هاي 37 و 38 بر مي گردد زماني که در دانش سراي شبانه روزي بودم و چون آن زمان هنوز در خانه ما راديو و تلويزيون حرام بود، موسيقي را از بلندگوهاي دانشسرا که برنامه هاي  راديو پخش مي کرد، گوش مي دادم. آن روز ها راديو شش روز در هفته برنامه موسيقي داشت که سه روزش هنرمندان مختلفي حضور داشتند اما سه روز ديگرش را صداي ساز عبادي، ورزنده و شهناز پر مي کرد.
من با ساز شهناز زندگي مي کنم. در اتومبيلم غير از ساز شهناز هيچ موسيقي ديگري نيست. ساز او مرا مثل يک رهرو سال ها به دنبال خودش کشانده است. اما چرا مگر من خواننده نيستم؟ فکرم آوازي است پس چه چيزي در ساز شهناز هست که مرا با خود مي برد؟ ساز شهناز تنها ساز آوازي است. صداي ساز او درست به اين مي‌ماند که کسي آواز بخواند. من از ساز زدن بسياري از هنرمندان لذت بردم اما شهناز دنياي ديگري دارد.
من ساز شهناز را تنها دوست دارم ،حتي دوست ندارم با آن تنبک بزنند. تنها کسي که با او يگانه بود حسن کسايي بود. آنها در کنار هم يک پارچه هستند. شهناز به بيان واقعي رسيده است .آنچه تصوير مي کند در لحظه رخ مي دهد و هرگز با جمله ديگرش يکي نيست چون او خالق است. رديف را آموخته اما سر در گرو آن ندارد.
کاش دستي در فيلمبرداري داشتم و کليپي مي ساختم. البته هيچ کس نمي تواند آنچه را که ساز شهناز با انسان مي کند ثبت کند.  صرف نظر از موتيو ها و رعايت قرينه هاي دور و نزديک هر نت او با ديگري فرق دارد. ارزيابي من از آنچه امروز هستم را برايتان مي گويم. نتيجه آنچه اساتيد در من گذاشتند چهل درصد است اما آنچه شهناز در من گذاشته ا، شصت درصد  است. سال ها آن را گوش  و با آن زندگي کردم. ساز شهناز خاص اوست. درست مثل اثر انگشت. پيام او را کسي نمي تواند تقليد کند. من تنها خواننده اي هستم که استادم را يک نوازنده مي دانم. من به او مديون هستم.»

» برای دریافت سخنان استاد شجریان اینجا کلیک کنید

شجریان به درخواست مردم قطعه همیشگی «مرا عاشقی شیدا» را اجرا کرد که مورد تشویق حضار قرار گفت.
» برای شنیدن این قطعه اینجا کلیک کنید

-----------------------------------------

داریوش پیرنیاکان ، نوازنده ی تار و پژوهشگر موسیقی نیز پیش از سخنان شجریان در سخنان کوتاهی به بررسی شیوه های نوازندگی و تکنیک جلیل شهناز پرداخت و جایگاه او را در موسیقی ملی ایران دست نیافتنی دانست ...

«اين هنرمند بزرگ نوآوري هاي زيادي را در ساز خود ارائه کرد. امروز عده اي بر طبل رديف و عده اي بر نبود آن مي کوبند. رديف شيوه آموزش موسيقي است. اگر کسي آن را نياموزد به درجاتي که بايد نمي رسد. موفقيت اين دو هنرمند به اين دليل است که با اشراف بر رديف دست به نوآوري و ابداع مي زنند. او بخش هايي را وارد موسيقي کرد که تا به آن روز در موسيقي وجود نداشته بود.»
چهار مضراب هايي که استاد شهناز در موسيقي آورده در موسيقي ايراني بي نظير هستند. او  موسيقي تازه اي را ابداع كرد . جواب آواز هاي شهناز بي نظير است. جوان ها بايد بيشتر به اين نمونه ها گوش دهند. متاسفانه بيشتر جواب هاي آواز امروز سست و بي پايه است. من با ساز شهناز به موسيقي علاقمند شدم.»

» برای دریافت سخنان پیرنیاکان اینجا کلیک کنید

-----------------------------------------

در قسمتی دیگر از برنامه پیام صوتی استاد «حسن کسایی» یار دیرین استاد جلیل شهناز پخش شد.ژ

«موسيقي کار هر کسي نيست. همه موسيقي را گوش مي دهند اما کساني که سره را از ناسره تشخيص دهند زياد نيستند. افراد زيادي نيستند که بتوانند موسيقي استاد شهناز را درک کنند. خيلي ها ساز مي زنند اما ساز شهناز چيز ديگري است. ساز من و شهناز به هم گره خورده است و همه مي دانند که چه ارادتي به او دارم.»

» برای دریافت پیام استاد کسایی اینجا کلیک کنید

-----------------------------------------

سید عباس سجادی، مدیر امور موسیقی سازمان فرهنگی هنری شهرداری تهران و برگزار کننده ی این مراسم نیز در سخنانی اظهار امیدواری کرد که جوانان برومند این سرزمین پیروان راستین بزرگ مردانی چون درویش خان ، استاد جلیل شهناز ، استاد حسن کسایی و استاد محمدرضا شجریان باشند .

محمد حقوقی - شاعر و منتقدادبی – نیز در بخش پایانی به ذکر خاطراتی از همنشینی هایش با استاد جلیل شهناز و حسن کسایی پرداخت .

در انتهای برنامه از استاد جلیل شهناز تقدیر شد و هدایایی به رسم یادبود به این استاد گرانقدر اهدا گردید. محمدرضا شجریان نیز حلقه گلی بر گردن استاد شهناز آویخت و به احترام ایشان بر دستان هنرمند این استاد بزرگوار بوسه زد ...

هرچند حضور اساتید نام برده شده در این مراسم پسندیده و قابل تقدیر بود، اما با این حال جایگاه بسیاری از بزرگان موسیقی و یاران و همراهان شهناز در این مراسم خودنمایی میکرد.

غیبت خوانندگانی چون گلپایگانی و ایرج (که به جرات بیشترین اجراهای آوازی را با شهناز داشته اند) ، علیرضا افتخاری (که به قول دوستی توسط شهناز به جامعه ی موسیقی معرفی شد!) ، شهرام ناظری ، حسام الدین سراج (که در آلبومی افتخار همراهی با استاد شهناز را داشته) و همچنین نوازندگانی چون پرویز یاحقی (که اجراهای مشتکرش با شهناز هیچگاه فراموش نخواهد شد)، محمد اسماعیلی (که او نیز از همراهان قدیمی استاد شهناز به حساب می آید)، پرویز مشکاتیان، محمدرضا لطفی، حسین علیزاده، حمید متبسم و ... در این مراسم غیرموجه بود ...

برگزاری چنین مراسمی جای تقدیر و تشکر داشته و امید است سلسله برنامه های «آوای دوست» از این پس در فضایی مناسب تر برگزار گردد.